Egzaminy zewnętrzne w Polsce. Jednolite standardy wymagań, organizacji i oceniania egzaminów.

W ramach projektu stworzono jednolitą szatę graficzną, spójny układ informacji oraz zapewniono zgodność z wymaganiami dostępności cyfrowej dla serwisów internetowych Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych (OKE).

Ujednolicenie serwisów internetowych poprawiło dostępność informacji, zwiększyło przejrzystość oraz zapewniło spójne doświadczenie użytkownika niezależnie od regionu. Jednolita platforma ograniczyła koszty utrzymania serwisów oraz ułatwiła wdrażanie zmian wynikających ze zmieniających się przepisów prawa i rozwoju funkcjonalności. Usprawniono również zarządzanie bezpieczeństwem oraz procesem aktualizacji systemów, co przełożyło się na długoterminowe oszczędności oraz wyższy poziom odporności na zagrożenia cyberbezpieczeństwa. Ponadto projekt umożliwił spełnienie krajowych i unijnych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej, zwiększając dostępność usług dla osób z niepełnosprawnościami oraz pozostałych użytkowników.

Realizacja projektu przyczyniła się do zwiększenia efektywności pracy komisji poprzez lepszą koordynację działań, usprawnienie komunikacji z obywatelami oraz centralizację zarządzania treścią i aktualizacjami. Spójny i jednolity dostęp do informacji dotyczących egzaminów przyniósł korzyści uczniom, rodzicom, nauczycielom, egzaminatorom oraz dyrektorom szkół, wspierając sprawne funkcjonowanie systemu egzaminów zewnętrznych i całego systemu edukacji.

Instytucje realizujące przedsięwzięcie

Centralna Komisja Egzaminacyjna – lider projektu

Centrum Informatyczne Edukacji – partner technologiczny

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie – partner merytoryczny

Zadania:

I. Zmiana architektury systemu informatycznego Portalu Zdającego SIOEPKZ oraz modernizację jego stosu technologicznego.

II. Doposażenie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz ośmiu okręgowych komisji egzaminacyjnych w sprzęt, w tym: komputery, laptopy, skanery, serwery, drukarki.

III. Rozbudowa Krajowego Systemu Danych Oświatowych (KSDO) o nowe moduły/funkcjonalności.

Koordynacja projektu jest prowadzona przez Centralną Komisją Egzaminacyjną.

Centralna Komisja Egzaminacyjna odpowiedzialna jest za realizację zadania nr 1 oraz zadania nr 2.

Centrum Informatyczne Edukacji oraz OKE w Krakowie odpowiedzialne jest za realizację zadania nr 3.

Projekt E-szkoła ma na celu usprawnienie i unowocześnienie obsługi rekrutacji w szkołach poprzez wdrożenie nowoczesnych rozwiązań informatycznych.

W ramach projektu rozwijane są narzędzia umożliwiające elektroniczne składanie i obsługę dokumentów rekrutacyjnych, automatyzację procesów administracyjnych oraz generowanie dokumentów opatrzonych podpisem cyfrowym. Rozwiązania te zwiększają efektywność pracy placówek oświatowych, ograniczają obieg dokumentów papierowych oraz podnoszą dostępność i bezpieczeństwo danych dla uczniów, rodziców i pracowników administracji.

E-ocenianie z wykorzystaniem systemu OnE (Ocenianie na ekranie) jest rozwijany i wdrażany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.

Od jesieni 2023 przeprowadzane są egzaminy eksternistyczne dla czteroletniego liceum ogólnokształcącego.

Dz.U.2017.0.60 – Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe.

W kolejnych latach Formuła 2023 zastępuje stopniowo wcześniejszą Formułę 2015 także dla innych typów szkół (np. od 2024 r. dla 5-letnich techników).

Od 1 października 2022 r. wprowadzono egzaminy eksternistyczne z zakresu kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły II stopnia, zgodnie z nowymi podstawami programowymi. Sesja jesienna 2022 rozpoczęła się m.in. egzaminami z języków obcych 7 października. Egzaminy te umożliwiają uzyskanie świadectwa ukończenia BS II stopnia bez uczęszczania do szkoły.

Dz.U. z 2019, poz. 1717

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Okręgowa komisja egzaminacyjna w Krakowie przeprowadziła pierwszy test diagnostyczny z biologii dla grupy wybranych zdających z wykorzystaniem systemu do przeprowadzania egzaminów próbnych/testów diagnostycznych on-line.

Udostępniono możliwość składania wniosku o wgląd w formie elektronicznej za pośrednictwem Zintegrowanego Interfejsu Użytkownika SIOEO (ZIU-SIOEO).

System SIOEO powstał w ramach projektów unijnych:

Integracja Baz Danych Systemu Oświaty realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa II: Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.10: Wysoka jakość systemu oświaty

oraz

Wdrożenie Krajowego Systemu Danych Oświatowych (KSDO) realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa II: Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.10: Wysoka jakość systemu oświaty.

Partnerem merytorycznym w projektach była Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie.

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 – wprowadziło możliwość składania deklaracji maturalnej w formie elektronicznej (tzw. e-deklaracji) za pośrednictwem Zintegrowanego Interfejsu Użytkownika SIOEO (ZIU-SIOEO).

Obsługa egzaminu maturalnego w sesji głównej, dodatkowej i poprawkowej odbywa się z wykorzystaniem Krajowego Systemu Danuch Oświatowych.

W grudniu 2020 r. rozpoczęto w praktyce zbieranie danych szkół i zdających do egzaminu maturalnego z wykorzystaniem nowego ekosystemu KSDO, którego częścią stał się System Informatyczny Obsługujący Egzaminy Ogólnokształcące (SIOEO) z logowaniem jak do Systemu Informacji Oświatowej (SIO) – szkoły przekazywały dane zdających w systemie SIOEO w otwartej sesji „Egzamin maturalny – Maj 2021”.

System SIOEO powstał w ramach projektów unijnych PO WER 2014–2020: „Integracja Baz Danych Systemu Oświaty” oraz „Wdrożenie Krajowego Systemu Danych Oświatowych (KSDO)”, a partnerem merytorycznym w obu projektach była Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie.

Egzamin eksternistyczny od jesieni 2019 r. – ośmioletnia szkoła podstawowa.

Najważniejsze zmiany w egzaminie zawodowym w Formule 2019 w odniesieniu do egzaminów przeprowadzanych w formułach 2012 i 2017 to:

– inne podstawy programowe, a tym samym inne kwalifikacje oraz zawody, w których przeprowadzany jest egzamin,

– egzamin jest obowiązkowy dla uczniów i słuchaczy – nieprzystąpienie do egzaminu skutkuje:

nieotrzymaniem promocji do klasy programowo wyższej lub na semestr programowo wyższy, albo

nieukończeniem szkoły,

– część pisemna egzaminu jest przeprowadzana wyłącznie przy komputerze z wykorzystaniem Systemu Informatycznego Obsługującego Egzaminy Zawodowe (SIOEZ),

– zadania egzaminacyjne w części praktycznej egzaminu przeprowadzanej w zakresie kwalifikacji wskazanych w komunikacie Dyrektora CKE są jawne.

Egzamin zawodowy w Formule 2019 przeprowadzany jest na podstawie przepisów, które weszły w życie z dniem 1 września 2019 r. dla osób, które kształcą się lub kształciły się wg podstawy programowej kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego.

Wygaszenie egzaminu gimnazjalnego wynikało bezpośrednio z reformy struktury szkół i zostało zapisane w ustawie z 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 60).

W przepisach przejściowych wskazano, że egzamin gimnazjalny jest przeprowadzany dla uczniów dotychczasowego gimnazjum tylko do roku szkolnego 2018/2019 (czyli ostatnia „szkolna” edycja to 2019 r.), a dla gimnazjów dla dorosłych – do roku szkolnego 2019/2020.

W praktyce ostatni egzamin gimnazjalny w terminie głównym odbył się 10–12 kwietnia 2019 r. (harmonogram publikowany w komunikatach egzaminacyjnych)

Egzamin ósmoklasisty jest egzaminem obowiązkowym dla uczniów, którzy kończą szkołę podstawową,

a wyniki tego egzaminu mają znaczenie w procesie rekrutacji do szkół średnich.

Wprowadzono opłatę za egzamin maturalny dla absolwentów, którzy po raz trzeci i kolejny przystępują do egzaminu maturalnego z tego samego przedmiotu oraz

absolwentów, którzy przystępują do egzaminu maturalnego z tego samego przedmiotu dodatkowego, który w poprzednim roku lub w poprzednich latach zgłaszali w deklaracji, ale nie przystąpili do egzaminu maturalnego z tego przedmiotu.

Po raz pierwszy wykorzystano Krajowy Systemu Danych Oświatowych (KSDO) do obsługi egzaminu ósmoklasisty (sesja główna i dodatkowa).

KSDO łączy w jednym miejscu dane z różnych systemów i baz danych, które wcześniej funkcjonowały oddzielnie (np. różne systemy okręgowych komisji egzaminacyjnych). Dzięki temu:

– dane są spójne i jednolite,

– eliminuje się konieczność wielokrotnego wprowadzania tych samych informacji w różnych systemach.

W listopadzie 2018 r., jeszcze na etapie rozwiązania rozwijanego jako prototyp, uruchomiono w praktyce System Informatyczny Obsługujący Egzaminy Ogólnokształcące (SIOEO) do pierwszego zbierania danych szkół i uczniów do pierwszego egzaminu ósmoklasisty, z wykorzystaniem danych z SIO (logowanie jak do SIO) – co w efekcie dało narzędzie, które pozwoliło zebrać dane ósmoklasistów dla całej Polski i następnie obsłużyć egzamin w systemie.

System powstał w ramach projektów unijnych PO WER 2014–2020: „Integracja Baz Danych Systemu Oświaty”, partnerem merytorycznym w projekcie była Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie.

Wdrożono dużą reformę systemu oświaty, która zmieniła strukturę szkolnictwa, m.in. poprzez:

– likwidację gimnazjów,

– powrót do ośmioletniej szkoły podstawowej,

– czteroletnich liceów ogólnokształcących,

– pięcioletnich techników,

– nowa podstawa programowa staje się obowiązującym zakresem wymagań egzaminacyjnych zastępując dotyczczasowy dokument "wymagania egzaminacyjne".

W latach 2010–2013 CKE zrealizowała projekty przygotowania i wdrożenia elektronicznego systemu oceniania (Scoris), budując rozwiązania i procedury do oceniania prac „na ekranie”; w efekcie w 2015 r. e-ocenianie egzaminu gimnazjalnego z matematyki przeprowadzono w 4 OKE (Jaworzno, Kraków, Łódź, Wrocław), a od 2016 r. rozwiązanie objęło wszystkie okręgowe komisje egzaminacyjne.

E-ocenianie to metoda elektronicznego sprawdzania i oceniania prac egzaminacyjnych (zadań otwartych), która miała zastąpić tradycyjne ocenianie.

W pierwszych latach wdrażania e-oceniania model ten testowano pilotażowo w 4 okręgowych komisjach egzaminacyjnych – w Jaworznie, w Krakowie, w Łodzi i we Wrocławiu. W tych OKE skany rozwiązań zadań matematycznych z egzaminu gimnazjalnego były pobierane i oceniane elektronicznie przez egzaminatorów pracujących na ekranach komputerów.

O „pierwszej edycji” egzaminu maturalnego w nowej formule (czyli Formule 2015) mówi Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 kwietnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania… (Dz.U. 2013 poz. 520).

Kluczowy jest § 9 (przepisy przejściowe), który wskazuje, że do „nowego” egzaminu maturalnego (w brzmieniu nadanym tą nowelizacją) po raz pierwszy przystępują:

w roku szkolnym 2014/2015 – absolwenci liceum ogólnokształcącego,

w roku szkolnym 2015/2016 – absolwenci technikum

Egzamin eksternistyczny zawodowy z 17 zawodów.

Najważniejsze założenia nowej podstawy programowej dla szkół zawodowych:

1. Kwalifikacje w zawodzie

Zawody zostały podzielone na jedną, dwie lub trzy kwalifikacje.

Każdą kwalifikację można było potwierdzić oddzielnym egzaminem zawodowym.

2. Egzaminy zawodowe w trakcie nauki

Uczeń mógł zdawać egzamin z danej kwalifikacji jeszcze przed ukończeniem szkoły.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz.U. 2012, z późn. zm.)

Formuła 2012 to zmieniony sposób przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego, który obowiązywał w Polsce do likwidacji gimnazjów.

Najważniejsze zmiany:

Egzamin został podzielony na części, aby lepiej sprawdzać różne kompetencje ucznia:

1. Część humanistyczna

– język polski

– historia i wiedza o społeczeństwie

2. Część matematyczno-przyrodnicza

– matematyka

– biologia, chemia, fizyka, geografia

3. Język obcy nowożytny

– na poziomie podstawowym (obowiązkowo)

– na poziomie rozszerzonym (dla uczniów, którzy uczyli się danego języka dłużej)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 sierpnia 2010 r. (Dz.U. 2010 nr 156 poz. 1046) zmieniało przepisy dotyczące warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów. To rozporządzenie zmodyfikowało wcześniejsze zasady (z 2007 r.), wprowadzając aktualizacje w wewnątrzszkolnym ocenianiu, dokumentacji przebiegu nauczania oraz organizacji egzaminów zewnętrznych.

Obowiązkową maturę z matematyki (w części pisemnej) wprowadzono Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. 2007 Nr 83, poz. 562).

Kluczowy przepis to § 150 ust. 1, który wskazuje, że „egzamin maturalny w części pisemnej z matematyki jest obowiązkowy dla wszystkich zdających, począwszy od roku szkolnego 2009/2010” (czyli w praktyce od matury 2010).

Doprecyzowanie, że jako przedmiot obowiązkowy matematyka jest zdawana na poziomie podstawowym, wprowadzono później nowelizacją z 25 września 2008 r. (Dz.U. 2008 Nr 178, poz. 1097).

Egzamin w terminie poprawkowym dla absolwentów, którzy nie zdali jednego egzaminu obowiązkowego (pisemnego albo ustnego).

Egzamin eksternistyczny z zakresu sześcioletniej szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum ogólnokształcącego dla dorosłych. Egzaminy z języka polskiego, WOS, historii, historii i społeczeństwa w SP.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2007 r. w sprawie egzaminów eksternistycznych (Dz.U. 2007, nr 179, poz. 1273)

Krajowy Rejestr Matur (KReM) powstał w wyniku współpracy Uniwersytetu Warszawskiego i Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych, aby ułatwić uczelniom dostęp do wyników matur w celach rekrutacyjnych.

Dzięki temu uczelnie, które prowadzą nabór kandydatów na studia i mają dostęp do systemu, mogą bezpośrednio pobierać dane o wynikach matur, co znacząco usprawnia i przyspiesza proces przyjmowania studentów. W rejestrze znajdują się m.in. wyniki egzaminów, procentowe wyniki z poszczególnych przedmiotów, centyle wyników, dane o świadectwach oraz informacje o ukończonej szkole.

Amnestia maturalna to jednorazowa zmiana przepisów wprowadzona we wrześniu 2006 roku, umożliwiająca zdanie matury osobom, które nie uzyskały wymaganych 30% punktów z jednego egzaminu (pisemnego lub ustnego), pod warunkiem zdania pozostałych obowiązkowych egzaminów.

Zdający przystępuje do 5 egzaminów, w tym 2 ustnych (język polski, język obcy) i 3 pisemnych język polski, język obcy i wybrany przedmiot z długiej listy.

Podczas trwania egzaminu zdający podejmuje decyzję o poziomie egzaminu (podstawowy czy rozszerzony).

Zdający przystępuje do 5 egzaminów, w tym 2 ustnych (język polski, język obcy) i 3 pisemnych język polski, język obcy i wybrany przedmiot z długiej listy.

Podczas trwania egzaminu zdający podejmuje decyzję o poziomie egzaminu (podstawowy czy rozszerzony).

Ujednolicenie zasad oceniania w skali kraju; odejście od szkolnych egzaminów z nauki zawodu.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z późn. zm.); materiały Centralnej Komisji Egzaminacyjnej dotyczące wdrożenia egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Dobrowolne przystąpienie do zewnętrznego egzaminu maturalnego pozwoliło maturzystom i szkołom uzyskać dodatkowy wskaźnik skuteczności kształcenia. Dzięki wielu odważnym decyzjom pojedynczych uczniów szkoły zyskały możliwość porównania obowiązującego w szkole systemu oceniania z oceną zewnętrzną.

Egzamin gimnazjalny wprowadzony został Rozporządzeniem MEN z 19 kwietnia 1999 r. i odbył się zgodnie z wymaganiami egzaminacyjnymi ogłoszonymi 2 lata przez egzaminem. Do roku 2011 zawartość treściową egzaminu gimnazjalnego stanowiły standardy wymagań egzaminacyjnych.

Sprawdzian wprowadzony został Rozporządzeniem MEN z 19 kwietnia 1999 r. Pierwszy sprawdzian szóstoklasisty został wprowadzony w ramach reformy systemu oświaty. Nie był to formalnie egzamin, a test mający na celu sprawdzenie poziomu wiedzy uczniów, choć nieprzystąpienie do niego wiązało się z koniecznością powtórzenia klasy.

W kontekście maturalnym „egzaminy próbne” to testy przygotowawcze, które uczniowie szkół średnich pisali przed właściwą maturą po to, żeby sprawdzić swoją wiedzę i umiejętności.

Jednak te próbne egzaminy nie miały charakteru obowiązkowego prawnie egzaminu państwowego i nie były osobno normowane ubiegłymi aktami — były dobrowolne i organizowane najczęściej przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i Okręgowe Komisje Egzaminacyjne.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – to podstawowy akt prawny regulujący kwestie funkcjonowania systemu egzaminowania, kwalifikacji i uprawnień egzaminatorów. To na jej podstawie wydawane jest rozporządzenie dotyczące szkoleń egzaminatorów.

Szkolenia autorów zadań, tworzenie materiałow szkoleniowych dla kandydatow na egzaminatorów

Zadania okręgowych komisji egzaminacyjnych:

– przygotowywanie arkuszy,

– organizacja egzaminów,

– próne zastosowanie zadań, standaryzacja arkuszy egzaminacyjnych

Siedziby okręgowych komisji egzaminacyjnych: Gdańsk, Jaworzno, Kraków, Łódź, Łomża, Poznań, Warszawa, Wrocław

Reforma oświaty wdrażana od 1 września 1999 r. była przede wszystkim reformą ustroju szkolnego: wprowadzono trzystopniową strukturę kształcenia (w praktyce 6-letnia szkoła podstawowa + 3-letnie gimnazjum + szkoła ponadgimnazjalna) oraz zbudowano fundament pod zewnętrzny system egzaminów – tak, aby wyniki były porównywalne między szkołami i regionami (a nie wyłącznie „wewnątrzszkolne”).

Podstawą legislacyjną wejścia w ten model były przepisy wdrażające reformę (m.in. Dz.U. 1999 Nr 14 poz. 132) oraz wcześniejsze zmiany w ustawie o systemie oświaty, które przygotowały grunt pod nową strukturę i rozwiązania egzaminacyjne. (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19990140132/T/D19990132L.pdf? )

Zmiany legislacyjne otworzyły drogę do powszechnego egzaminowania zewnętrznego – tak, aby wyniki były porównywalne między szkołami i regionami. W warstwie egzaminacyjnej kluczowe rozwiązania opisano w rozporządzeniu MEN z 19 kwietnia 1999 r. (Dz.U. 1999 Nr 41, poz. 413), które porządkowało organizację sprawdzianu i egzaminu oraz rolę komisji okręgowych. (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19990410413/T/D19990413L.pdf? )

W latach 1993–1998 narastała krytyczna ocena dotychczasowego oceniania szkolnego jako wewnętrznego, subiektywnego i nieporównywalnego między szkołami oraz regionami, co uruchomiło postulaty standaryzacji oceniania, oddzielenia nauczania od oceniania i czerpania z rozwiązań zachodnich.

Punktem odniesienia stały się rekomendacje raportu prof. Judith Marquand (1993), po których MEN rozpoczęło prace eksperckie nad koncepcją egzaminów zewnętrznych, realizowane m.in. w ramach programów Nowa Matura i SMART, równolegle z tworzeniem Regionalnych Komisji Egzaminów Szkolnych.

W tym okresie rozwijano współpracę krajową i międzynarodową, przygotowywano warianty rozwiązań prawnych i analizowano ich konsekwencje, opracowywano wymagania egzaminacyjne, przykładowe zadania i strukturę arkuszy, a także prowadzono pilotaże testów i zasad oceniania.